124مكه، سرزمين امن الهى است كه از اطراف به نقاط خاصى محدود شده است. البته حرم مكه عبارت است از محدوده خاص مكه كه اين شهر را احاطه كرده است و خداوند به احترام مكه، حكم حرم را با حكم مكه يكسان قرار داده است. ¹ درباره فلسفه و اسرار عرفانى حدود حرم، نكات ارزشمندى در احاديث ذكر شده است.

محدوده حرم با نورى الهى معين شده است كه يا از ياقوت سرخى منتشر شد كه ستون خيمه آدم هنگام هبوط به زمين بود ²يا درخشش حجرالاسود هنگام نصب آن به دست حضرت ابراهيم بود ³. پس محدوده حرم و مكه، محل نزول انوار الهى و خيمه‌هاى بهشتى است.

درباره معناى روشن كردن زمين ⁴، نظرهاى گوناگونى وجود دارد. اما مسلّم اين است كه زمين با نور، روشن شده است؛ حال با توجه به مسئله «دحوالارض»، طبيعى است كه نخستين نقطه زمين كه نور الهى آن را فرا گرفته است، سرزمين مكه باشد. ⁵اين نكته در برخى روايات، با حضور فرشتگان همراه شده است؛ چنان‌كه در روايتى آمده است:

خداوند به جبرئيل، وحى فرمود: من خداوند رحمان و رحيم هستم. آن‌گاه كه آدم و حوا به من شكايت كردند، رحمت خود را شامل آنان نمودم. خيمه‌اى را براى آنان روى زمين نازل كردم. خيمه را در مكان بيت قرار دادم كه قواعد آن را فرشتگان قبل از آدم بالا برده بودند. عمود خيمه، ياقوت سرخ رنگى بود كه نور آن، كوه‌هاى مكه را روشن كرد. اين خيمه طناب‌هايى داشت كه در پيرامون مسجدالحرام نصب