70قرآن كريم و روايات بر ارائه الگوهاى شايسته تأكيد شده است.
قرآن كريم رسول گرامى (صلى الله عليه و آله ) را الگويى كامل معرفى مىكند و مىفرمايد: ( لَقَدْ كٰانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللّٰهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ ) ؛ «به يقين براى شما در زندگى پيامبر خدا سرمشق نيكويى بود». (احزاب: 21)
ائمه معصوم (عليهم السلام ) و اولياى الهى، بهترين اسوههاى ادب اسلامى و انسانىاند. آنان بهعلت تأديب الهى از بالاترين ادب برخوردارند. همانگونه كه اميرمؤمنان (عليه السلام ) فرمود: «خداوند پيامبر را ادب كرد و پيامبر مرا ادب كرد و من مؤمنان را ادب مىكنم». 1
آشنايى با سيره بزرگان اخلاق و ادب مىتواند موجب رواج ادب در رفتارهاى اجتماعى باشد. در اينجا به نمونههايى از سيره عملى اولياى دين در زمينه رعايت ادب در رفتارهاى اجتماعى اشاره مىكنيم:
ادب رسول گرامى اسلام (صلى الله عليه و آله )
پيامبر (صلى الله عليه و آله ) در يكى از جنگها، مشغول نماز بود. گروهى مسافر از كنار اردوگاه آن حضرت عبور و با اصحاب پيامبر (صلى الله عليه و آله ) ملاقات كردند و احوال پيامبر (صلى الله عليه و آله ) را از آنان پرسيدند. آنان براى پيامبر (صلى الله عليه و آله ) دعا كردند و او را ستودند. سپس از آنجا گذشتند.
پيامبر (صلى الله عليه و آله ) بعد از نماز و آگاهى از ماجرا، درحالىكه خشمگين بود، به اصحاب اعتراض كرد و فرمود: «سوارانى به اينجا مىآيند و سلام خود را به من مىرسانند و جوياى حال من مىشوند، ولى شما آنان را دعوت نمىكنيد!» [و مورد ادب قرار نمىدهيد]. 2
ادب به مهمان
پدر و پسرى مهمان حضرت على (عليه السلام ) شدند. بعد از غذا خوردن، على (عليه السلام ) براى آنان ظرف آبى همراه با تشت و حوله آورد، تا دست خود را بشويند. آن حضرت خودش