66
4. ادب شايسته، جبرانكننده ضعف نسب
شرافت خانوادگى يكى از فضايل انسانى است. اين ويژگىمىتواند زمينهساز كسب فضايل ديگرى شود. افرادى كه از نجابت و اصالت خانوادگى برخوردارند، به فضايل انسانى و اسلامى گرايش بيشترى دارند؛ زيرا خانواده چنين فردى به آموزش، تربيت و هدايت فرزندان اهميت بيشترى مىدهد و از كجروىها جلوگيرى مىكند. اما اين ويژگى خانوادگى به معناى علت تامه براى هدايت و اصلاح نيست. افرادى كه اين فضيلت انتسابى را ندارند نيز مىتوانند با كسب فضايل و ادب شايسته، ضعف خانوادگى خود را جبران كنند؛ زيرا ادب يكى از دو شرافت خانوادگى انسان است. حضرت على (عليه السلام ) فرمود: «
الاَدَبُ احَدُ الحَسَبينِ ». 1
همچنين ادب مىتواند زشتى و عيب خانوادگى فرد را بپوشاند؛ همانگونه كه حضرت على (عليه السلام ) فرمود: «
حُسنُ الاَدَبِ يَستُرُ قبحَ الحَسَبِ » 2؛ «ادب شايسته، زشتى شرافت خانوادگى را مىپوشاند».
امام على (عليه السلام ) در سخنى ديگر فرمود: «
الاَدَبُ يُغني عَنِ الحَسَبِ » 3؛ «ادب بىنيازكننده از شرافت خانوادگى است»، و در كلامى ديگر فرمود: «
حُسنُ الاَدَبِ يَنوُبُ عَنِ الحَسَبِ » 4؛ «ادب شايسته، جاى شرافت خانوادگى را پر مىكند».
5. ادب، بهترين مشاور و همنشين
هر انسانى از تنهايى رنج مىبرد و به دنبال همراه و همنشينى شايسته براى خود مىگردد؛ زيرا همنشين نيكو مىتواند در رشد و شكوفايى معنوى او تأثير بگذارد؛