52

1. كسب ادب، ضرورتى اجتماعى

انسان براساس نياز و انسى كه با همنوعان دارد، به زندگى اجتماعى رو مى‌آورد و براى آسان شدن روند زندگى، به روابط خاصى نياز دارد كه در سايه ادب انسانى به دست مى‌آيد. ازاين‌رو لازم است همه افراد جامعه براى كسب ادب بكوشند؛ در روايتى جايگاه ادب چنان معرفى شده است كه قوام دانش بر آن استوار است. امام صادق (عليه السلام ) درباره كسب ادب فرمود:

وَجَبَ عَلى العاقلِ طَلَبُ العِلمِ وَالأدَبِ الَّذي لا قوامَ لَهُ إلاّ بِهِ. ¹

بر هر عاقلى طلب علم و ادب واجب (لازم) است؛ زيرا علم پايدار و استوار نمى‌ماند مگر به‌وسيله ادب.

2. وظيفه مسئولان جامعه

وظيفه مسئولان جامعه، افزون بر تأمين نيازهاى مادى جامعه، فراهم كردن زمينه تربيت صحيح افراد جامعه است. هنگامى كه پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله ) «معاذ بن جبل» را براى هدايت مردم، به يمن فرستاد، خطاب به او فرمود: «

عَلِّمْهُمْ كِتابَ اللهِ وَأحسِنْ أدَبَهُمْ عَلى الاخلاق الصّالِحَةِ » ²؛ «كتاب خدا را به آنان بياموز و ادبشان را با اخلاق پسنديده نيكو كن».

3. ادب، حق فرزندان بر والدين

والدين بايد خانواده را كانون تعليم و تربيت بدانند و تنها به‌فكر خوراك و پوشاك فرزندان خود نباشند. بلكه بايد به آنها ادب نيز بياموزند. امام سجاد (عليه السلام ) درباره حق فرزند بر والدين فرمود:

امّا حق وَلَدِكَ فَ

تَعلَمُ انَّهُ مِنكَ وَمُضافٌ اليكَ في عاجِلِ الدُّنيا بخَيرِهِ وَشَرِّهِ وَأَنّكَ