156
ب) رعايت حقوق در موارد خاص
گروهى ديگر از افراد جامعه، از جمله انسانهاى حقير و ضعيف النفس، رعايت كردن حقوق را براى افراد خاصى كه از خود قوىتر يا عالىرتبهاند، لازم مىدانند. اما براى انسانهاى ضعيف و سطح پايين ارزشى قائل نيستند. امام سجاد (عليه السلام ) براى شكستن اين تصور اشتباه به زهرى فرمود:
اى زُهَرى! چه عيبى دارد كه تمام مسلمانان را مانند خانواده و بستگان خودت بدانى؟ سالمندان را پدر، خردسالان را فرزند و همسالان را برادر خود بشمارى؟ وقتى چنين حسابى نزد خودت كردى، به چه كسى حاضرى ظلم كنى؟ به چه كسى حاضرى نفرين كنى؟ حاضرى آبروى كدام را بريزى؟ اگر فكر مىكنى كه از فلانى بهترى، اين طور به خودت تلقين كن كه اگر او از من سالخوردهتر است، در اسلام و ايمان آوردن به من سبقت دارد و كارهاى نيك را بيش از من انجام داده است. اگر از تو خردسالتر است، به خودت بگو كه او، از من كمتر گناه كرده است. اگر همسال توست، به خودت بگو كه من، به گناهان خود يقين دارم؛ ولى درباره گناهان او اطلاعى ندارم. 1
4. كمرنگ شدن نقش آموزشى خانواده
خانواده در تكوين شخصيت افراد و رشد اخلاق و آداب اجتماعى نقش مهمى ايفا مىكند. ولى در دهههاى اخير، با ورود الگوهاى غربى، از اين نقش كاسته شده است و والدين از اين آموزشها غافل شده و مسئوليتخود را به مهد كودكها، مدارس و رسانهها سپردهاند. همچنين اشتغال زن و مرد در بيرون از خانه، دليل ديگر اين غفلت است.
با تغيير ساختار نظام خانوادگى، جايگاه والدين در ميان اعضاى خانواده تغيير كرده