39
پاسخ
اين استدلال به شرطى پذيرفتنى خواهد بود كه دليل معتبرى بر عصمت على(ع) در دست نباشد. وگرنه، فرد معصوم از كسى كه مال خود را در راه خدا مىدهد...، نزد خداوند گرامىتر است. پس استدلال به اين آيات با فرض نزول آنها درباره ابوبكر، به شرط تام نبودن ادله عصمت على(ع)، پذيرفتنى خواهد بود.
همچنين استدلال به اين آيات براى اثبات اكرم بودن ابوبكر، با فرض تام نبودن ادله افضليت على(ع) پذيرفتنى است. وگرنه، ادله اكرميت ابوبكر، با فرض صحت شأن نزول اين آيات درباره او با ادله افضليت على(ع) متعارض خواهد بود و حكم نخست، هنگام تعارض با فرض رجحان نداشتن هر يك از دو دليل بر يكديگر، تساقط آن دو است. پس اين آيات بر درستى امامت ابوبكر دلالت نمىكنند، اما روشن است كه على(ع) هيچگاه به بت سجده نكرد و ابوبكر پيش از اسلام بتپرست بود و اهلسنت، به همين سبب پس از نام على(ع) «كرّم الله وجهه» مىگويند كه اين خود با فرض اكرم بودن على(ع)، موجه خواهد بود.
افزون بر اينها، اهلسنت درباره تفسير اين آيات ديدگاه يكسانى عرضه نكردهاند، بلكه دست كم سه نظر در اينباره عرضه شده است:
الف) اين آيات درباره فرد خاصى نازل نشد، بلكه مطلب عامى درباره همه مؤمنان است؛
ب) اين آيات در قصه صاحب درخت خرما نازل شد كه سيوطى آن را در ذيل آيات آورده است 1 و هيچ ارتباطى به ابوبكر ندارد.
ج) اين آيات درباره ابوبكر نازل شد.
اين ديدگاه بنياد استدلال ياد شده است و افزون بر نكتههاى پيشگفته، از ديد سندى بايد بررسى شود. اين روايت را طبرانى آورده و حافظ هيثمى نيز در مجمعالزوائد از او نقل كرده و گفته است: «در سند آن مصعببن ثابت ديده مىشود كه