215
3. ابوالخطاب
«محمد بن مقلاص اسدى» كه كنيهاش ابوالخطاب مىباشد و فرقه «خطّابيه» به وى منسوب است از مشهورترين غاليان است. ابوالخطاب در آغاز از اصحاب امام جعفر صادق (ع) بود، اما پس از مدتى منحرف شد. او مهمترين و گزافهگوترين فرقه غلات را تشكيل داد؛ بهگونهاى كه همه فرقههاى غلات قبل و بعد از خود را تحتالشعاع قرار داد و بسيارى از غلات پس از ابوالخطاب، عقايد خود را از وى اقتباس كردند. 1
عقايد غلوآميز ابوالخطاب و پيروانش، در كتب فرقهشناسى اسلامى آمده است. از مهمترين عقايد آنها، ادعاى الوهيت درباره امام جعفر صادق (ع) بود. 2 آنها همچنين ادعا كردند كه امام صادق (ع) ابوالخطاب را قيم و وصى خود قرار داده است. 3 پس از آن گفتند: امام صادق (ع) او را پيامبر قرار داده است. 4 در نهايت ادعا كردند كه ابوالخطاب پس از مرگ، از ملائكه شد. 5 آنها همچنين قائل به تناسخ (يعنى انتقال ارواح پس از مرگ به بدن ديگران) بودند و در مورد احكام دينى، اباحىمذهب بودند و واجباتى مانند نماز، روزه، زكات و حج را انجام نمىدادند. 6
بررسى تاريخ فرقه خطابيه نشان مىدهد كه پيدايش آنها در اوايل حكومت بنىعباس و بهويژه اوايل حكومت منصور بود. ابوالخطاب با مطرح كردن ائمه اهلبيت عليهم السلام و غلو درباره آنان، توانست عده زيادى از فاسدان كوفه را پيرامون خود