173م‌خردى و انديشه كم، اخذ به ظاهر عبادت و عدم درك باطن آن، عدم شناخت فقه خلاف، احترام نگذاشتن به مخالف، اهانت به مخالف، بى‌احترامى به بزرگان مردم)، اسباب اجتماعى گسترش فكر تكفيرى؛ (همچون: جهالت، به‌ويژه در مورد مسائل دينى، كوتاهى علما در مقابله با مخالفان، شيوع ظلم، جدايى بين جوانان و مربيان، دخالت كفار در سرزمين‌هاى مسلمانان، خلل در روش‌هاى برخى از احزاب و گروه‌هاى معاصر، كوته‌نظرى و كمى صبر، غرور، تندروى و افراطگرى)، بيان راه علاج اين پديده نفسى و اجتماعى و... .
«الاسباب‌الفكرية المؤدية لظاهرة التكفير» : «دكتر عبدالباقر بن محمد عطا صوفى».
خلاصه‌مقاله:
مؤلف معتقد است جهل يعنى تلقى غير منضبط از علم و فهم نادرست از نصوص شرعى و اشكال‌هاى موجود در روش تلقى احكام از اسباب و عوامل منجر به تكفير است. مقصود او از جهل، جهل به حقوق واليان و جهل به حقوق مسلمانان و جهل به مقاصد شريعت و جهل به مفهوم تولى و تبرى و جهاد و جهل بين حكم بر گناه و بين تنفيذ عقوبت بر مرتكب آن است و مقصود او از فهم و برداشت نادرست، فهم فاسدى است كه از قرآن و سنت گرفته نشده و با فهم سلف اين امت توافق ندارد. او از جمله خلل‌هاى واقع در روش برداشت را گرفتن علم از نااهلان، مقدم داشتن رأى بر نص و تأويل اشتباه از نصوص برشمرده است.