283جمهورى اسلامى، مىتواند زمينه اعتماد ساير مسلمانان را به وجود آورد. بايد ديد، حج، چگونه نظم سياسى پديد مىآورد؟ و به عبارتى امور سياسى مسلمانان در حج چگونه تنظيم مىشود و آيا از اساس، حج قابليت ايجاد نظمى اسلامى در قالب جهانى را دارد؟ يك بعد در تنظيم سياسى حج، به مسئله رهبرى مربوط مىشود و بعد ديگر، به آگاهىبخشى و شناخت. مهمترين شناخت، دشمنشناسى است كه در «برائت از مشركان» آشكار مىشود. به نظر مىرسد، يكى از مشكلات پيش روى مسلمانان، نداشتن رهبرى واحد است و تبليغات گسترده، مانع از شكلگيرى آن شده است. فقدان رهبرى در حج، مسئله بغرنجى است. به لحاظ مكان و زمان و مناسك، حج بهترين فرصت براى ابراز وحدت - حتى ظاهرى - است، هرچند از نظر سياسى و حاكميتى، هنوز قدرت متمركزى براى ايجاد وحدت سياسى وجود ندارد. با وجود تلاشهاى چندين ساله جمهورى اسلامى و افكار و انديشههاى امام خمينى رحمه الله و مقام معظم رهبرى در اين زمينه، به لحاظ عينى رسيدن به چنين اجماعى در اوضاع فعلى، با مشكلات جدى روبهروست. اما به لحاظ آرمانى و در انديشه سياسى شيعه و به لحاظ روايات معصومين عليهم السلام ، ظهور حكومت حضرت مهدى (عج) ، از مكه و از كعبه آغاز مىگردد و مكه، نقطه كانونى اين حركت عظيم است. پس به لحاظ آرمان تشيع، كانون جهانگرايى اسلامى از شهر مكه و كعبه و بيتالله الحرام خواهد بود. اما در معناى عينى، نظم كنونى حج - كه نظم سلطهجويانه و اقتدارگرايانه جهانى را باطل مىداند - به دست انقلاب اسلامى شروع شده و رهبرى مىشود. اگرچه دولتها آن را برنتابند، اما به لحاظ تأثيرگذارى بر امت اسلامى و ملتهاى مسلمان تا حد زيادى موفق عمل كرده است. با توجه به نكات پيش گفته، ويژگىهاى ابعاد سياسى حج از ديدگاه رهبرى عبارتاند از:
الف) در بعد سياسى يكى از ويژگىهاى اصلى در حج «نمايش هويت متحد امت اسلامى» و مبارزه با سلطهگرى است.