217كنترل رفتارشان قرار مىدهد تا از اين رهگذر، اراده ديگران را تابع اراده خود كند و حتى بالاتر اينكه بر دلهاى ديگران تسلط يابد.
حج مىتواند اين ميل را سامان بخشد و اميال متشتت و پراكنده را يكپارچه و همسو سازد. يگپارچگى مسلمانان در حج، احساس عظمت و نيرومندى، سرمايه اجتماعى و قدرت توليد مىكند. احساس قدرت همراه با وحدت و همبستگى و آگاهى باعث قيام مىشود. از اينرو، خداوند حج را (قِيٰاماً لِلنّٰاسِ) (مائده:97) مىخوانَد. با وجود اين سرمايه، قدرت نزاع جوامع اسلامى، در برابر ديگران بالا مىرود «حج، فريضه امت، فريضه وحدت، فريضه اقتدار مسلمين، فريضه اصلاح فرد و جمع و در يك كلمه: فريضه دنيا و آخرت است». 1 گوهر حج، تقرب به خدا در انديشه و عمل و اجتناب از طاغوت و نمود آنها حركت دسته جمعى، همراهى، همدلى، همگامى و همزبانى همگان در شعائر حج و در نهايت، گره خوردن دستها، دلها وعزمهاى مسلمانان از همه جاى امت اسلامى به يكديگر و احساس قدرت و امنيت است. 2
حج از منظر اجتماعى از ميان فرايض، بىهمتا و مظهرى از قدرت و عزت امت اسلامى است. بىتوجهى به اين بخش، بستن منابع از خيرات به روى مسلمانان است. حج مىتواند در سه سطح ايجاد قدرت كند:
اول - قدرت فردى: فرد در حج با تزكيه و تهذيب نفس، قدرت درونى رودررويى با وساوس نفسانى و همزات شيطانى را پيدا مىكند. اعتماد به نفس، خود باورى و عزت نفس از نتايج قدرت فردى است.
دوم - قدرت ملى: قدرت ملى براى جوامع بشرى، كليد همه كاميابىها و دستاويزى لازم براى رسيدن جامعه به حيات طيبه است. از اينرو، تعاليم سياسى و اجتماعى اسلام مانند حج، همه در جهت آن است كه ملل اسلامى به اقتدار، سيادت