21سياسى- اجتماعى، اعتراضى و انتقادى در جامعه عربستان بوده است كه عبارتند از:
الف) روشنفكران آزادىخواه؛
ب) اسلامگرايان اصلاحطلب و معتقد به تفاسيرجديد از مذهب سنتى؛
ج) جريان اصلاحطلب و منتقد شيعى.
بهطور كلى، سياستهاى دولتهاى عربى در دهه هشتاد ميلادى، موقعيت اجتماعى- اقتصادى طبقه متوسط عرب را بىثبات كرده است. در حقيقت، اين قشر بهبود موقعيت اجتماعى - اقتصادى كنونى خود را كه سبب محروميت مىشود، دشوار مىداند. سرخوردگى و نااميدى عناصر طبقه متوسط از بهبود اوضاع اقتصادى، به بيگانگى فرهنگى آنها با نخبگان سياسى و اقتصادى غربزده منجر مىشود. اين شكاف فرهنگى، بر اثر شكاف اقتصادى تقويت مىشود. در نتيجه، تحصيلات دانشگاهى سبب افزايش بيدارى اجتماعى ميان بخشهاى بزرگ طبقه متوسط عربى شده و بدين ترتيب، حساسيت شديد اعضاى جامعه در مورد بىعدالتى اجتماعى- اقتصادى و توهين فرهنگى غرب به هويت اسلامى، آنها را برانگيخته است. 1