115 است «ذا» براى قريب و «ذاك» براى متوسط و «ذلك» براى بعيد است. ازاينرو مشاراليه ذٰلِكَ در آيه مورد بحث، بايد كلمه «تمتع» باشد كه دورتر از كلمه «هَدْى» و «صيام» آمده است: ( فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيٰامُ ثَلاٰثَةِ أَيّٰامٍ ...).
طبق اين بيان، حج تمتع مخصوص كسانى خواهد بود كه اهل مكه نباشند و دورتر از 48 ميلى آن زندگى كنند و طبعاً آنان هستند كه بايد در مِنا قربانى كنند و در صورت دسترسى نداشتن به آن، بايد ده روز به گونهاى كه در آيه تشريح شده، روزه بگيرند.
ولى شافعى معتقد است كه كلمه «ذلك» اشاره به «هَدْى» و «صِيام» است؛ زيرا به عقيده او قربانى كردن يا روزه گرفتن، تنها مربوط به كسى است كه اهل مكه نباشد، خواه حجش، حج تمتع يا قِران يا افراد باشد.
طبق اين نظر، چه اهل مكه و چه بيرون آن، مجازند هر كدام از اقسام ياد شده حج را انجام دهند، فقط اهل مكه «هدى» و «صيام» ندارند، ولى كسى كه از بيرون مكه به حج مىرود هدى و صيام دارد.
ولى با توجه به اينكه «ذلك» براى دور است، اين تفسير صحيح نخواهد بود، به ويژه كه روايات فراوانى، چه از طريق شيعه و چه از طريق اهل سنّت، در دست است كه تصريح دارد افرادى كه اهل مسجدالحرام نيستند بايد حج تمتع انجام دهند، مگر آنكه سَوْق هدى كرده باشند، مانند روايت زراره از امام باقر(ع) كه فرمود:
«أهلُ مَكَّةَ لَيسَ عَلَيهِم مُتعَةٌ... وَكُلُّ مَن كانَ أهلُه وَراءَ ذلك فَعلَيهِ المُتعَةُ» ؛ 1 «اهل مكه