114 تَمامُها كَمالُ الأُضحيَّة. ¹

كامل، كمالش به كمال قربانى است خواه ده روز روزه بگيرد يا قربانى كند.

ب) ذكر كلمه «كاملة» براى تأكيد است؛ يعنى حتماً بايد عدد ده در بدل رعايت شود.

ج) چون گاهى كلمه «و» براى تخيير و به معناى «أَوْ» مى‌آيد، مانند: ( فَانْكِحُوا مٰا طٰابَ لَكُمْ مِنَ النِّسٰاءِ مَثْنىٰ وَ ثُلاٰثَ وَ رُبٰاعَ )؛ «با زنان [پاك] مورد علاقۀ خود ازدواج نماييد، دو يا سه يا چهار همسر» (نساء: 3). ازاين‌رو براى رفع اين توهّم در اين آيه، كلمه «كاملة» آورده شده كه منظور از «و» در آيه به معناى «أو» نيست، يعنى مقصود اين نيست كه اگر سه روز يا هفت روز، روزه بگيرد كافى باشد. بلكه لازم است سه روز و هفت روز كه مى‌شود ده روز را روزه بگيرد ² و البته وجوه ديگرى نيز گفته‌اند كه مى‌شود آنها را از كتب تفاسير و مانند آن به دست آورد كه اغلب آنها خيال‌بافى است. ³

6. مشار اليه كلمه ذلك در آيه مورد بحث چيست؟

كلمه ذٰلِكَ در آيه مورد بحث ( ذٰلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حٰاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ ) براى اشاره بعيد است؛ چرا كه در علم نحو گفته شده