110
3. آيا قربانى عبادت است يا جبران نقيصه؟
در حج تمتع، چنانكه گفتيم: بايد روز دهم قربانى كرد و پس از آن حلق يا تقصير نمود و سپس مُحِل شد، ولى ميان شيعه و برخى از اهل سنت در مورد قربانى، اختلاف است؛ شيعه و پيروان ابوحنيفه معتقدند: قربانى عملى عبادى است و در نتيجه خوردن گوشت آن، اشكال ندارد ولى شافعى معتقد است: قربانى جبران نقيصهاى است كه در احرام پديد آمده است؛ چراكه احرام حج تمتع برخلاف ديگر احرامها، در غير مواقيت معيّن، بلكه در خود مكه واقع مىشود. ازاينرو براى جبران اين نقيصه، خداوند جريمهاى براى حجگزار قرار داده است كه گوسفند يا گاو يا شترى را در مِنا، قربانى نمايد و چون اين كار، نوعى كفاره است. از اينرو حجگزار نمىتواند از گوشت قربانى در حج تمتع، بهرهمند شود.
اما اين نظر به جهاتى صحيح و منطقى به نظر نمىرسد؛ زيرا اولاً لزومى ندارد همه احرامها از مواقيت معيّن انجام گيرد. بلكه هر حج و عمرهاى ممكن است براى خود ميقات مخصوصى داشته باشد؛ همانگونه كه احرام حج قِران و افْراد واقع در مكه، از همان جايى است كه حركت صورت مىگيرد و در حج تمتع نيز از خود مسجدالحرام و مكه احرام بسته خواهد شد.
ثانياً ظاهر آياتى كه مناسك و احكام حج و عمره را بيان مىكند، «هَدْى» را يك عمل عبادى مىدانند؛ بنابراين به چه دليل شافعى آن را