87 شوراى خلافت، به ظاهر نشان داد كه به مشاركت مردمى اعتقاد دارد؛ ولى روحيۀ قبيلهگرايى را در مسلمانان تشديد كرد و قريش بهويژه امويان را بر جامعۀ اسلامى مسلّط ساخت. همچنين افرادى مانند طلحه، زبير، سعدبنابىوقاص و عبدالرحمانبنعوف را به طمع افكند تا از اين پس، همسنگ كسانى چون على(ع)، ادّعاى خلافت كنند.
البتّه عضويّت على(ع) در اين شورا نيز ثابت كرد كه نظريّۀ «نبوّت و خلافت در يك قبيله (بنىهاشم) جمع نمىشوند» از اساس باطل است؛ چرا كه حتّى خليفۀ دوم هم به آن عمل نكرد.
خودآزمايى
1. عمربنخطّاب در چه سالى مسلمان شد؟
الف) سال سوم بعثت t ب) سال ششم بعثت
ج) سال نهم بعثت t t د) گزينۀ ب و ج صحيح هستند.
2. عمر با چه كسى عقد اخوّت بست؟
الف) ابوعبيده t t ب) ابوبكر
ج) عثمان t t د) سعدبنابىوقاص
3. عمر چگونه به خلافت رسيد و مدّت آن چه قدر بود؟
الف) انتخاب مردم، بيش از ده سال ب) انتخاب صحابه، سيزده سال
ج) نصب ابوبكر، دوازده سال t د) نصب پيامبر(ص)،نه سال
4. چه كسى هجرت رسول خدا(ص)را مبدأ تاريخ پيشنهاد كرد؟
الف) عمربنخطّاب t t ب) خالدبنوليد
ج) عبدالرحمانبنعوف t د) على(ع)
5. دليل شورايى كردن خلافت از سوى عمر چه بود؟
الف) انتخاب خليفه، مردمى باشد. ب) انتخاب خليفه، قانونى باشد.
ج) انتخاب خليفه، قرآنى باشد. t د) اصحاب خليفه را بپذيرند.