176روميان، روانۀ عراق شد و مصعببنزبير - حاكم عراق - را كشت و بر اين منطقۀ مهمّ تسلّط يافت. آنگاه سپاهى ششهزار نفرى به فرماندهى حجّاجبنيوسف ثقفى به حجاز فرستاد. او مدّت پنجاه روز، شهر مكه را به محاصرۀ خود درآورد و طى آن به وسيلۀ منجنيق و پرتاب آتش و سنگ، كعبه و مسجدالحرام را سوزاند و تخريب كرد. سرانجام وى ابنزبير و يارانش را به قتل رساند و بر حكومت نه سالۀ زبيريان پايان داد. 1
عبدالملك سپس حجّاج را بر كوفه گمارد و او طى بيست سال حكومت بر اين شهر، گروههاى شورشى خوارج را سركوب كرد و صدوبيست هزار نفر از خوارج و شيعيان را كشت و دستكم هشتادهزار نفر را به زندان افكند كه سىهزار نفر از آنان زن بودند. 2 سرانجام وى در شوّال سال 86 ق درگذشت.
ج) وليدبنعبدالملك
وى سال 48 ق به دنيا آمد. چون در رفاه بود، دانش چندانى نياموخت؛ امّا وقتى به خلافت رسيد، به امور ساختمانى و عمرانى روى آورد؛ از جمله مسجدالنّبى را توسعه داد و بهرغم نارضايتى مردم، خانۀ زنان پيامبر(ص)در اطراف مسجد را تخريب و به مسجد ملحق گردانيد. همچنين درِ كعبه، ستونهاى داخل مسجد و ناودان را طلاكارى كرد. در دورۀ او، فتوحاتى در شرق و غرب مناطق اسلامى صورت گرفت. 3
د) سليمان بنعبدالملك
وى سال 54 ق در دمشق متولّد و در باديه تربيت شد. مادرش ولاده، دختر عبّاسبنحزن بود. سليمان صورتى بزرگ و سفيد و موهايى بلند داشت؛ به طورى كه