296ابراهيم(ع) «صلاح» بود وَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصّٰالِحِينَ ؛ «و او در آخرت از صالحان است». (نحل: 122) و «صلاح» نزد ما برترين مقام است كه بنده بدان مى‌رسد، و در دنيا و آخرت بدان متصف مى‌گردد؛ زيرا «صلاح» صفتى است كه خداوند بدان، هركس را كه موصوف به آن است و بدان آراسته شده است، منّت گذارده است، و آن صفتى است كه رسيدن بدان را هر پيغمبر و رسولى از خدا درخواست كرده است و «صلاح» صفتى مَلَكى و روحانى مى‌باشد؛ زيرا رسول خدا(ص) درباره آن فرمود:

اذا قالَ الْعَبْدُ فِي التَّشَهُّدِ: «اَلسَّلامُ علينا وَ عَلى عِبادِ اللهِ الصّالِحينَ» اصابَتْ كُلَّ عَبْدٍ صالِحٍ فِي السَّماءِ وَ الأَرْض.

وقتى بنده در تشهد مى‌گويد: «سلام بر ما و بر بندگان صالح خدا» [آن سلام و درود] به هر بنده صالح خدا كه در آسمان و زمين است مى‌رسد.

تمام اينها از مقام ابراهيم است كه خداوند، ما را دستور داده آنجا را محل دعا و نماز كنيم و فرمود: ( وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقٰامِ إِبْرٰاهِيمَ مُصَلًّى )؛ «از مقام ابراهيم، عبادتگاهى براى خود انتخاب كنيد». (بقره: 125)

يعنى وقتى در آنجا نماز گزارديد، براى رسيدن به اين مقاماتى كه براى ابراهيم خليل(ع) حاصل گشت، دعا كنيد». ¹

هجويرى در «كشف المحجوب» مى‌نويسد:

و حرم را بدان جهت حرم خوانند كه اندر او مقام ابراهيم است و محل امن. و ابراهيم(ع) را دو مقام بوده است: يكى مقام تن، و ديگر، از آن دل. مقام تن، مكه و مقام دل، خُلّت. هركه قصد مقامِ تنِ وى كند، از همۀ شهوات و لذات، اعراض بايد كرد تا مُحرم شود، و كفن اندر پوشد و دست از صيد حلال بدارد، طواف كعبه كند و به عرفات حاضر شود و از آنجا به مزدلفه و