53مستطيع است، نمى‌تواند، از طرف ديگرى، براى حج نايب شود يا حج استحبابى به جا آورد، و اگر حج نيابى يا استحبابى به جا آورد باطل است.

آيةاللّٰه اراكى: صحت آن محل اشكال است(م 44).

آيةاللّٰه بهجت: حجّ نايب، صحيح و ذمّه منوب‌عنه برىء مى‌شود (همان).

آيةاللّٰه تبريزى: اگر حج نيابى به جا آورد حجّش صحيح است. و ذمه منوب‌عنه برىء مى‌شود، ولى در فرض كه واقعاً بر او حج واجب بوده، ولو نسبت به آن جاهل باشد. اجاره باطل است و نائب استحقاق اجرةالمثل را دارد. مگر بيشتر از اجرةالمسمى باشد. و اگر حج استحبابى براى خودش انجام دهد در صورت علم به استطاعت خود و عدم صحت حج استحبابى، حج او باطل است. و در غير اين صورت حجش صحيح و مجزى از حج‌الاسلام مى‌باشد(همان).

آيةاللّٰه فاضل: حج او صحيح است هر چند معصيت كرده است (همان)

آيةاللّٰه مكام: حج نيابتى او صحيح است، هر چند گناه كرده است و حج استحبابى او حج وجوبى محسوب مى‌شود(همان).

آيةاللّٰه صافى، گلپايگانى: در صحت آن اشكال است. و احتياط ترك نشود، عام باشد و يا جاهل(همان).

آيةاللّٰه سيستانى: كسى كه ضمه‌اش مشغول به حج واجب