58و سپس نزديك خليج فارس به دجله مىپيوندد. 1 مجموع اين دو رود، رود بزرگى به نام «شط العرب» را تشكيل مىدهند كه به خليج فارس مىريزد. طول رود فرات در مجموع حدود 2900 كيلومتر مىباشد و بستر آن به خصوص در نقاط جلگهاى، عريض و پهن بوده است. 2 آب اين نهر، شيرين و گوارا بوده و علاوه بر كشاورزى براى آشاميدن نيز از آن بهره مىبردند. به نظر مىرسد در زمان مورد بحث ما، شبكه سَقّاها آب فرات را به وسيله مشك به كوفه حمل نموده و در آنجا به مردم مىفروختند. 3 اما اينكه آيا از اين رودخانه نهرهايى در شهر كوفه جارى بوده يا نه، محل اختلاف است.
بعضى بر اين عقيدهاند كه به علت نزديكى شهر كوفه به فرات و امكان حملونقل آسان آب، مردم زحمت حفر نهر و كانال را به خود نداده و بنابراين در زمان مورد بحث، هيچ نهرى در داخل كوفه جريان نداشته است. 4 اين در حالى است كه احْنَف بن قيس يكى از بزرگان بصره كه در زمان بحث مىزيسته است، در مقام مدح و ذمّ بصره اشارههايى به وجود نهرهاى جارى و آبهاى فراوان در كوفه دارد. 5 همچنين در بعضى از آثار، به وجود آبراههايى در ديرهاى اطراف كوفه اشاره شده است كه مردم از آن آبراهها بوستانها و باغستانهاى خود را آبيارى مىكردند. 6
اما در مورد آبيارى باغستانها و نخلستانهاى كوفه قبلاً يادآور شديم كه بيشتر اين باغستانها در شرق كوفه و در كنار فرات واقع شده بود و جارى كردن جوىهاى كوچكى از فرات به اين باغستانها بسيار آسان بودهاست.
با اين حال، در لابهلاى كتابهايى كه در مورد كوفه نوشته شده است، نهرهاى فراوانى براى كوفه ذكر شده كه بيشتر آنها با يكى از دو مشكل زير يا هردو مواجهاند: