196اثر تمايل آنان به دنيا هر چه كم رنگتر شد، به گونهاى كه در سال 61ه.ق فرزند رسولخدا(صلى الله عليه و آله) را تنها گذاشته و بلكه با او ستيز كردند. همچنين مىتوان ايمان سخت بدون بينش صحيح را در پيدايش گروهى همانند خوارج كه نقش عظيمى در اضمحلال حكومت حق ايفا كردند، مؤثر دانست.
سه - علم
كوفه بر خلاف شام شهرى بود مملو از عالمان به قرآن و حديث؛ زيرا اين شهر نوبنياد به وسيله سپاهى ساخته شده بود كه بسيارى از آنان دوران پيامبر اكرم(صلى الله عليه و آله) را درك كرده و به وسيله آن حضرت(عليه السلام) با معارف اسلامى آشنا شده بودند. شاهد اين مطلب آن است كه عمر، خليفه دوم هنگامى كه بعضى از انصار عازم به كوفه را مشايعت مىكرد، خطاب به آنان گفت: «شما به سمت گروهى مىرويد كه قرآن در سينههاى آنان است و صداى قرآن خواندن آنان همانند همهمه زنبوران عسل به گوش مىرسد». 1
به هرحال، شهر كوفه در مقايسه با ديگر شهرهاى بزرگ اسلامى، رشد بيشترى يافت، به گونهاى كه تعداد اصحاب شركت كننده در جنگ صفين را 2080 نفر نوشتهاند كه نهصد نفر آنان از شركتكنندگان در بيعت شجره و 78 نفر آنان از شركتكنندگان در جنگ بدر بودند. 2 در باره رشد علوم اسلامى تذكر همين نكته كافى است كه بدانيم بيشتر گروه دوازدههزار نفرى خوارج را كه بعد از جنگ صفين از حضرت على(عليه السلام) كنار گزيدند، قراء، يعنى قاريان قرآن تشكيل مىدادند. 3
به نظر مىرسد مجموع صفات و ويژگىهاى سهگانهاى كه گفته شد باعث ورود رواياتى از زبان ائمه اطهار(عليهم السلام) در مدح كوفه شده است؛ رواياتى كه در آنها از كوفه