195اى اهل كوفه (شما را چه شده است كه) هرگاه حركت لشكرى از سپاه شام را مىشنويد، به خانههاى خود پناه مىبريد و درِ خانه را به روى خود مىبنديد، چنانكه سوسمار و كفتار به خانههاى خود مىخزند. 1
اين عنصر در زمان حكومت عبيدالله بر كوفه، به علت دنياپرستى نيز كارآيى خود را از دست داد و باعث تنها گذاشتن مسلم در مقابل سپاه عبيدالله شد. 2 بعد از جريان كربلا، در قيامهايى همانند قيام توابين و قيام مختار مشاهده مىشود.
دو - ايمان و حميت دينى
ايمان اعراب، نقش عظيمى در پيروزى آنان بر سپاه ايران داشت. همين ايمان و حميت دينى آنان بود كه در سال 30ه.ق باعث عزل فرماندار شرابخوار و فاسق كوفه، يعنى وليد بن عُقْبَه شد، حتى عثمان، خليفه سوم را مجبور كردند تا در مدينه بر او حد شرب خمر جارى كند. 3 اين حميت و تعصب دينى آنان باعث شد تا كوفيان با ديدن خلافكارىهاى عثمان، به صورت يكى از كارگردانان قيام عليه او در آيند و عاقبت، او را از خلافت عزل كنند. 4
حضرت على(عليه السلام) پيش از جنگ جمل، علت كمك خواستن خود را از كوفيان، ايمان آنان، يعنى محبت و دوستى آنان با خدا و رسولش عنوان مىكند. 5 همچنين آن حضرت(عليه السلام) پيش از شروع جنگ صفين، كوفيان را براى معاويه اينگونه معرفى مىنمايد: «اهل شام نسبت به دنيا حريصتر از اهل كوفه نسبت به آخرت نيستند». 6
اما اين ايمان و حميت دينى با مسلط شدن بنىاميه و تبليغات آنان و نيز قبل از آن به وسيله اجتهادات و سستىهاى آنان در دفاع از حضرت على(عليه السلام) و بالاخره بر