164
رَحبه: در لغت به معناى وسعت آمده و بر حريم ساختمان كه معمولاً مكانى وسيع بوده نيز اطلاق شده است. 1
الف) مركز شهر (صحن)
با مراجعه به متون تاريخى به اين نتيجه مىرسيم كه صحن كوفه دقيقاً معادل كلمه مركز كوفه مىباشد؛ زيرا در تاريخ چنين آمده است كه پس از تعيين شدن محل مسجد جامع، تيراندازى در وسط مسجد ايستاد و به چهار طرف تير پرتاب كرد و هر چهار طرف محل افتادن تيرها (غَلْوَه) مشخص و علامتگذارى شده و به عنوان صحن كوفه تعيين شد. 2
در اين گزارش تاريخى، شكل هندسى صحن به صورت مربعى تصوير شده كه هر ضلع آن به اندازه دو پرتاب تير (دو غَلْوَه) تعيين شده است. اگر طبق نقل كتابهاى لغت هر فرسخ را 25 غلوه بدانيم، هر غلوه معادل 251 فرسخ خواهد بود. 3 و اگر هر فرسخ را 5985 متر به حساب آوريم، هر غلوه 240 متر خواهد بود. بنابراين، هر ضلع مربع صحن 480 متر خواهد شد و مساحت صحن اين چنين محاسبه مىشود:
متر مربع 480\ 230400 * 480 و با توجه به اينكه هر هكتار ده هزار متر مربع است، صحن مساحتى معادل 23/04 هكتار را دربر داشته است. 4
در اين فضاى وسيع، نهاد و بنيانهايى همچون مسجد جامع، قصر، بازارها، رحبه و آرّى، وجود داشته است 5 كه بعضى از اين نهادها و بنيانها در جاى خود بررسى شد.