84
ه) نمود يافتن كينه بخارى نسبت بهابوحنيفه
افتتاح صحيح بخارى بهحديث: « إنّما الاعمالُ بِالنِّيات »، اين سؤال را بر مىانگيزاند كه ميان اين روايت و كتاب الإيمان كه نخستين كتاب صحيح بخارى محسوب مىشود، چه ارتباطى است؟ براى اينكار بخارى، دو علت ذكر شده است: نخست اينكه بخارى بهاستادش عبدالرّحمان بن المهدى اقتدا كرده باشد؛ زيرا وى ياد آور شده بود كه: «اگر كتابى در ابوابى مختلف بنويسد، حديث عمربنالخطاب « إنّما الأعمال ...» را در آن بگنجاند؛ يا آن را سر آغاز كتابش قرار دهد» 1. علت مهم و اصلى آن اين است كه بخارى خواسته با آوردن اين حديث در هفتجاى بخارى، از علقمةبنوقاص، از عمربنالخطاب 2، با امامابوحنيفه(م150ق) اعلام مخالفت كرده باشد؛ زيرا ابوحنيفه و پيروانش، عُنصر قصد و نيت را در احكام دخيل نمىدانستند، ولى بخارى با تأثير پذيرى از افرادى چون ابوبكربن ابىشيبه(م235ق) و نعيمبنحماد(م228ق) و عبداللهبنالزبير الحُمَيدى (م219ق)، و غير آنها كه با ابوحنيفه عناد داشتند 3، نيت را در عرصههاى وسيع عبادات و معاملات 4 دخيل دانست، هرچند كه سيوطى براى شرح و توجيه اين روايت، از مردود بودن و نبودن برخى اسناد 5، غير متواتر بودن آن 6، مشكوك بودن عنوان