409

شيطان

اكنون نقل كلام را به بحث از ابليس مرجوع داريم، در اينكه ابليس آيا از ملائكه و يا جن است اختلاف موجود است، بنا به‌قول بعضى، اول كسى‌كه از طايفه جن در روى زمين استكبار نمود ابليس بود. ملائكه بر ضد آنها شمشير كشيده و اسير نموده، به آسمان آورد و از اين جهت به جرگ ملائكه درآمد، اكنون صحيح است كه اگر شيطان را گوييم از اجنه يا از جنس ملائكه است، نظر به‌قول جماعتى فعلاً از جن و نوعاً از ملائكه است وليكن به‌واسطه افعال خود از كفار شمرده مى‌شود.

امام ماوردى در كتاب نبوت نام خود كه اقوال منكرين را نقل مى‌كند گويد كه: حضرت ايزد پاك انسان‌ها و شتر مرغان و حيوانات درنده و طيور و حشرات را كه سكنه بحر و بر مى‌باشند، از آب و گل خلق نمود و امثال وزغ و ماهى را كه در آب زندگانى مى‌كنند از آب خلق فرمود، چهار جنس كه از اين چهار اصل خلق شده است به دو قسم منقسم بوده، دو از اين اجناس اربعه به‌واسطه صعود دو اصل خودشان صاعدين يعنى «ملائكه، جن» و دو از آنها به‌واسطه هبوط اصل‌هاى آنها كه حيوانات بر و بحر است هابطين ¹ مى‌باشند.

پس از آنكه امام ماوردى اين مقالات را مى‌نويسد گويد كه: اين نه از كلماتى است كه خود مى‌گويم بلكه مقصود من الزام و اسكات مدعى است به مقالات خود او....