66اجتهاد مىكند، اگر به چيزى دست يافت كه حق است، به هر حال مأجور است و اگر به حق رسيد، دو پاداش خواهد داشت و اگر خطا و اشتباه كرد، داراى يك اجر مىباشد و بر اين عقيده هستند، افرادى مانند: ابن ابىليلى، ابوحنيفه، شافعى، سفيان ثورى و داودبن على و اين نظريه همه كسانى است كه در اين مسئله اظهار عقيده كردهاند و كسى را از صحابه(رضىاللهعنه) اصولاً مخالف اين مطلب نمىشناسم. 1
فتواى صريح اين بزرگان، فتنهجويان و دشمنان اسلام را ريشهكن مىكند؛ زيرا دشمنان همه آنها، اهل قبله و اهل توحيد هستند كه هيچ مطلبى و عقيدهاى را، بدون تحقيق و بررسى كامل و اجتهاد تام نمىپذيرند و مبناى اجتهاد و استنباط آنها هم كتاب خدا و سنت رسول(ص) و سخنان امامان هدايت از آلمحمد(ص) است و به هيچ مرامى نمىگرايند، مگر آنكه آن را حق بدانند و اعتقاد به صواب بودن آن داشته باشند و به حكم علماى اعلام سلف و خلف آنها مأجور خواهند بود، خواه به حق دست يابند و يا اشتباه كنند؛ و اين برخلاف كسانى است كه تلاش مىكنند مؤمنان را تكفير كنند؛ كسانى كه تمام توان خود را به كار مىگيرند تا بين مسلمانان تفرقه و اختلاف ايجاد كنند.
سخن منصفانه ابوالحسن اشعرى
احمدبن زاهر سرخسى، از شاگردان بزرگ امام ابىالحسن اشعرى (بنابر آنچه شعرانى از اشعرى در اواخر مبحث (58) يواقيت نقل كرده)، مىگويد:
وقتى وفات شيخ ابوالحسن اشعرى در منزل من در بغداد نزديك شد، به من