209اما اكنون چه لزومى دارد كه مسايل گذشته كه تكرار آن موجب اختلاف بين مسلمانان مىشود و چندان هم آثار و نتايج عملى بر آن مترتب نيست را، مورد بحث و گفتوگوى بيهوده قرار دهيم؟
پس، بهتر است به سياست و شرايط امروز توجه كنيم و خود را از آن سياست گذشته وارهانيم؛ زيرا شرايط زمان اجازه نمىدهد كه دفينههاى تاريخى را نبش و كينههاى گذشته را برانگيخته سازيم.
امروزه، مسلمانان بايد هوشيار باشند كه دشمنان بزرگ و خطرناكى در كمينشان هستند و اين مشاجرهها و اختلافها، تنها موجب نابودى مسلمانان مىشود.
علاوه بر اين، چه دليلى وجود دارد كه ما امروز، مسلمانان را به خاطر سياست و خلافت گذشته تكفير كنيم. در حالىكه همه مسلمانان معتقدند كه اين دست از مسايل، نه اصول دين است و نه اساس اسلام و ما نيز، مشاهده كرديم كه به استناد روايتهايى كه از رسول خدا(ص) رسيده بود و معنى اسلام و ايمان را بيان مىكرد، در نظر اهل سنت، سخنى از اينكه خلافت جزو آن باشد، نبود. 1
در ميان مسايلى هم كه موجب احترام خون و عرض و اموال مسلمانان بود، موضوع خلافت قرار نداشت و همچنين از جمله وظايف و شرايط داخل شدن به بهشت نيز، به حساب نيامده بود! 2
بنابراين، امكان دارد افرادى هم با ادله شرعى و عقلى، در اين مسئله اجتهاد و استنباط كرده و منكر خلافت شده باشند. در اين صورت، با چه دليل و مدركى مىتوان آنها را به خاطر تأويل و اجتهادى كه كردهاند، تكفير نمود و از اسلام خارج دانست؟ در