115
حذف جمله «حَى عَلى خَيرِ الْعَمَلِ»
آنها مىخواستند مردم را به جهاد علاقهمند كنند، در حالىكه «
حي علي خير العمل »، نماز را بهترين عمل معرفى مىكرد و اين معنى، با شوق داشتن به جهاد در راه خدا منافات داشت، به همين دليل، اين جمله را از اذان و اقامه حذف كردند! 1
آنها گمان مىكردند حذف اين جمله از اذان و اقامه، جهاد را تثبيت مىكند، در صورتى كه نماز خواندن هم به انسان آرامش مىدهد و هم پاداش فراوانى به همراه دارد و همين امر موجب مىشود كه مردم، از جهاد كه خطرها و مشكلهاى بسيارى در پى دارد، منصرف شوند و به نماز خواندن قناعت كنند!
هدف آنهايى كه در رأس حكومت بودند (عمر بن خطاب)، كشورگشايى و توسعه جغرافيايى بود و در اين راستا جز تشويق بيش از اندازه مردم به جهاد راه ديگرى نداشتند و به همين دليل «جهاد» را بهترين عمل براى روز قيامت معرفى مىكردند و با حذف جمله: «
حي علي خير العمل »، آن را يك مصلحت متعبدانه مىدانستند، بىآنكه از جانب شارع مقدس، دليلى بر آن وجود داشته باشد.
بر همين اساس بود كه عمر بر بالاى منبر مىگفت:
سه چيز در زمان رسول خدا مباح بود و من آنها را نهى و حرام مىكنم و هر كس آنها را مرتكب شود، مجازات مىنمايم، آنها متعه زنان، متعه حج و حى على خير العمل است! 2
اين مطلب را قوشچى (از امامان متكلم اشاعره) در مباحث امامت «شرح تجريد»