311است تكليف مستحب شرط واجب شود؟
2. اگر در محلهاى آبروى فرد، منوط به سوغات يا وليمه دادن باشد و فرد اگر بخواهد سوغات و وليمه بدهد، توان حجگزاردن ندارد، در اين صورت باز هم حج واجب مىشود؟ به ديگر عبارت به مرور زمان عرف منطقهاى بر اين استوار شده كه وليمه و سوغات جزء لاينفك حاجى شده و در صورتى كه حاجى بدون سوغات و وليمه باشد، آبروى او نزد مردم آن منطقه مىرود، در اين صورت آيا عرف آن منطقۀ خاص، حجيت آور است و چنين عرفى كه محدود به يك منطقه است، مىتواند وجوب استطاعت اهالى آن منطقه را منوط به سوغات و وليمه نمايد يا اينكه بدون در نظر گرفتن شان و آبروى حاجى، بايد فرد بدون سوغات و وليمه به حج برود؟! مهمترين دليل در اين مسئله چيست؟ عرف متشرعه چه نقشى را بر عهده دارد؟ اساساً در مسائل مستحدثه، تا چهاندازه عرف كارآيى دارد؟
با تشكر
پاسخ آيت الله مكارم : اين گونه عرفها بيشتر جنبه خيالى و تشريفاتى دارد و مخالفت با آن مشكلى اينجا نمىكند.
پاسخ آيت الله صانعى: شرط تحقق استطاعت و مستطيع شدن، علاوه بر داشتن مخارج رفت و برگشت و مصارف حج اين است كه شخص در صورت مراجعت به وطن، هزينه سوغات و مخارج پذيرايى به نحو متعارف و مطابق با شان و آبرويش را داشته باشد.
پاسخ آيت الله گرامى: بسيارى از مواقع، اين مطلب از تعميههاى شيطانى است، بدون سوغات و وليمه فكر نكنيم آبرويى برود، لكن اگر فرض كنيم كه چنين موردى باشد كه راستى آبرو برود و شخص در حرج شديد واقع مىشود، مستطيع نمىباشد.
منابع
1. ابن الاثير الجرزى، المبارك، النهايۀ فى غريب الحديث و الاثر، تحقيق: محمود محمد، قم، اسماعيليان،1364.
2. ابن حبان، صحيح ابن حبان، بيروت، مؤسسۀ الرسالۀ، چاپ دوم، 1414ق.
3. ابن حجر العسقلانى، شهاب الدين، فتح البارى، شرح صحيح البخارى، بيروت، دار المعرفۀ للطباعۀ والنشر، چاپ دوم، بىتا.
4. ابن حزم، على، الاحكام فى اصول الاحكام، القاهرۀ، مطبعۀ العاصمۀ، بىتا.
5. ابن حنبل، احمد، مسند احمد، بيروت، دار صادر، بىتا.
6. ابن داود، حسن، رجال ابن داود، تحقيق: محمد صادق آل بحر العلوم، النجف الاشرف، الحيدريۀ، 1972م.
7. ابن شهر آشوب المكنى بابى نصر، محمد على، معالم العلماء، بىجا، بىنا، بىتا.