210
فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شٰاءَ إِنَّ اللّٰهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ) 1
بدرستى كه مشركان پليدند پس نبايد از سال آينده به مسجدالحرام نزديك شوند و اگر مؤمنان از فقر مىترسند اگر از خداوند بخواهيد شما را از فضل خود بىنياز مىسازد، همانا خداوند دانا و حكيم است.
از عبارت ( لاٰ تَقْرَبُوا ) چنين فهميده مىشود كه مشركان نه تنها از نظر فيزيكى نبايد در مكه حضور داشته باشند، بلكه از نظر اقتصادى، اجتماعى و سياسى نبايد در آنجا جولان بدهند، اين عدم حضور زمانى مىتوان جديت پيدا كند كه نقش اقتصادى و اجتماعى آنها بهطور مستقيم و غيرمستقيم حذف گردد. مسلمانان صدر اسلام نگران بودهاند كه در صورت عدم حضور مشركان رونق بازار از بين رفته و موجب خسران اقتصادى گردد، خداوند در جواب اين نگرانى فرمود: از راههاى ديگر ( وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شٰاءَ إِنَّ اللّٰهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ) آنها را از فضل خويش بهرهمند مىكند.
قرآن كريم در جايى ديگر، كعبه و حج را ( قِيٰاماً لِلنّٰاسِ ... ) يعنى عامل پايدارى و استقلال مردم خوانده است و به همين دليل «ابان بن تغلب» وقتى دربارۀ «
جعلها الله لدينهم و معايشهم » مىپرسد، حضرت مىفرمايد: خداوند كعبه را قائمهاى براى دين مردم و معيشت و زندگى آنان قرار داده است. با توجه به همين نگاه، مقام معظم رهبرى مىفرمايد: «حركت اسلامى عبارت از طغيان بر نظامهاى طاغوتى كه موجب ظلم و فساد و تبعيض طبقاتى و نژادى و ستمپذيرى تودهها شده است». 2امام راحل(رحمه الله) فرمودند: «مسلمانها بايد خودشان را پيدا كنند يعنى بفهمند كه خودشان يك فرهنگى دارند، خودشان كشورى دارند و شخصيتى دارند» 3 تا به بركت حضور در سرزمين وحى، هويت اسلامى با محوريت قدرت مستقل در مقابل اجانب جان بگيرد.
تحليل و نتيجهگيرى
حضور مسلمانان در كنگره عظيم حج، همواره ناظر به دو صفت «منافع للناس» و «قياماً للناس» مىباشد.
اين دو وضعيت، جامعيت مهمّى را در سطوح مختلف حجكنندگان و عمرهگذاران داراست: جهات ياد شده زمانى تحقّق مىپذيرد كه عمران و آبادى، در شهرهاى مسلمين به شكل بايسته بوجود آيد و چرخ اقتصادى زندگى به گردش درآيد و فقر و فلاكت از بين برود و راه رسيدن به تمدن نيرومند جامعه اسلامى در موقعيتهاى مختلف از جمله موسم حجّ، فراهم شود.