180مىكند تا هزينههاى پولى و ارزى خود را به حداقل برسانند. همچنين از نظر تهيه سوغات نيز، زائران اكثر كشورها تقيدى ندارند؛ درحالىكه هزينه سفر حجاج ايرانى و بهخصوص هزينههاى ارزى، مخصوصاً براى تهيه سوغات به نسبت بسيار بالاست. همچنين برخى از زائران، وجوهات شرعى خود را تأديه نكرده، عازم حج شدهاند كه قبل از انجام واجبات مجبور به تسويه با ارز همراه خود مىشوند.
2. تضعيف ارزش پول ملى
از بديهيات اقتصاد بينالملل اين است كه اگر در بازارى، عرضه ارز خاصى افزايش يابد، ارزش آن ارز، كاهش مىيابد. يكى از مشكلات زائران كشور ما اين است كه ريال ايرانى فراوانى با خود به حج مىبرند و آن را كم اعتبار مىكنند.
در روزهاى نخست حضور زائران، كالاها گاهى بيشتر از نرخ روزهاى ديگر به فروش مىرسند. در اين ميان، زائران ايرانى با پول رايج كشور در عربستان اقدام به خريد مىكنند و علاوه بر اينكه اين مبادله غير قانونى است - و رفتار ايرانيان را بىاعتبار مىكند - فروشندگان آن بازارها نيز با كمارزش كردن پول ايرانى، كالاهاى خود را به فروش مىرسانند 1؛ درحالىكه زائران ديگركشورها براى خريد از ريال عربستان استفاده مىكنند و معمولاً حجم خريد آنها از ايرانيان نيز كمتر است.
آنچه در اين بازارها جلب توجه مىكند، حضور افرادى است كه در بازار و در ميان دستفروشها قدم مىزنند؛ درحالىكه مدام كلمه ايرانى را به فارسى به زبان مىآورند. اين افراد، پول ايرانى را از مغازهدارها و دستفروشها با ارزشى كمتر از آنچه در بازار ارز و صرافىها مبادله مىشود، خريدارى مىكنند.
رفتارى از اين دست از سوى برخى از ايرانيان و برخورد فروشندگان كالا در عربستان با پول ايرانى، در بىارزش كردن آن، علاوه بر زيان خريدار، نوعى بىاحترامى به پول ملى كشور ما به شمار مىآيد.
3. تضعيف كالاهاى توليد داخل
بعضاً ديده شده كه برخى زوار ايرانى كالاهايى را بهصورت چمدانى براى سفر حج وارد عربستان نموده، آنها را با خواهش و به دور از عرف مبادله، به مغازه داران عرضه مىنمايند. اين كار ما صورت خوشايندى ندارد و كالاهاى ايرانى را از قدر و قيمت مىاندازد. از سويى ديگر، حجاج كشورمان، برخى از كالاهايى را كه به وفور و به نسبت ارزان در كشورمان توليد مىشود - بهويژه پوشاك - به تعداد زياد تهيه مىكنند و بهعنوان سوغات يا استفاده شخصى با خود به همراه مىآورند. نتيجه اينكه