104امام درباره عرصههاى گوناگون اقتصاد سياسى حج چنين مىفرمايد:
چيزى كه تا به حال از ناحيه ناآگاهان و يا تحليلگران مغرض و يا جيرهخواران بهعنوان فلسفه حج ترسيم شده است، اين است كه حج يك عبادت دستهجمعى و يك سفر زيارتى - سياحتى است. به حج چه كه چگونه بايد زيست و چطور بايد مبارزه كرد و با چه كيفيت در مقابل جهان سرمايهدارى و كمونيسم ايستاد؟! به حج چه كه حقوق مسلمانان و محرومان را از ظالمين بايد ستاند؟! به حج چه كه بايد براى فشارهاى روحى و جسمى مسلمانان چارهانديشى نمود؟! به حج چه كه مسلمانان بايد بهعنوان يك نيروى بزرگ و قدرت سوم جهان خودنمايى كنند؟! به حج چه كه مسلمانان را عليه حكومتهاى وابسته بشوراند؟! بلكه حج همان سفر تفريحى براى ديدار قبله و مدينه است و بس! و حال آنكه حج براى نزديك شدن و اتصال انسان به صاحب خانه است و حج تنها حركات و اعمال و لفظها نيست و با كلام و لفظ و حركت خشك انسان به خدا نمىرسد. حج كانون معارف الهى است كه از آن، محتواى سياست اسلام را در تمامى زواياى زندگى بايد جستوجو نمود. 1از ديد امام، ابعاد مبارزاتى و دشمنستيزى حج، از نشانههاى پويايى و زنده بودن حج است:
مسلمين بايد در حج وقتى كه مىروند يك حج زنده، يك حج كوبنده، يك حجى كه محكوم كنند اين شوروى جنايتكار و آن آمريكاى جنايتكار را؛ يك همچو حجى، حجى است كه مقبول است. 2
ج) بيدارى دولتها
هرچند ديدگاههاى زيادى درباره كاهش تصدىگرى دولت در نظريههاى اقتصادى مطرح است، ولى كماكان دولت يكى از مهمترين و اثرگذارترين عوامل اقتصادى است كه نقش بىبديلى در سياستگذارى و نظارت بر اجراى برنامههاى اقتصادى دارد.
در حال حاضر، يكى از موانع جدى در مسير توسعه و شكوفايى در كشورهاى اسلامى، وجود دولتهاى دستنشاندۀ به اصطلاح اسلامى است؛ بهطورىكه يكى از ابعاد احياى تمدن اسلامى به تحول در اين دولتها اختصاص مىيابد.
از ديد امام(رحمه الله)، يكى از مسائل اساسى جهان اسلام، وجود دولتهايى به ظاهر اسلامى است؛ چنانكه در يكى از پيامهاى حج مىگويد:
اين خطرى است براى مسلمين. من اعلام خطر مىكنم براى مسلمين و براى اسلام با اين وضعى