228بيهقى پاسخ مىدهد كه معناى بازگشتن روح به پيامبر[(صلى الله عليه و آله)] اين است كه پس از خاكسپارى پيكر مطهر ايشان، روح، براى جواب دادن سلام، به ايشان باز مىگردد و در پيكر شريفشان استمرار مىيابد. نه اينكه روح ايشان، براى جواب سلام دادن بازگردانده شده است و دوباره از جسدشان گرفته شود تا دوباره باز گردد و گرفته شود؛ زيرا اينكار تعدد حيات و وفات را در مدت زمان كوتاه و به تعداد زياد مىطلبد. البته پاسخ داده شده كه در اين بازگشتن روح و گرفتنش، مانعى نيست؛ زيرا اين كار سختى ندارد.
سبكى پاسخ مىدهد:
احتمال مىرود كه اين بازگشت، معنوى باشد و روح شريف رسولخدا[(صلى الله عليه و آله)]، از مقام شهود الهى و ملأ اعلى برخوردار است. پس هنگامى كه كسى بر ايشان سلام مىدهد، روح آن حضرت به اين عالم نگاه مىكند و سلامكننده را درك و پاسخ او را مىدهد. اين كار، نياز به صرف زمان ندارد؛ زيرا درودهايى كه از سراسر زمين به ايشان فرستاده مىشود، به او اتصال دارد؛ زيرا امور آخرت و احوال و برزخ و شبيه آن، با عقل درك نمىشود.
بعضى گفتهاند كه منظور از روح، فرشتهاى موكل است.
ابنعماد مىگويد: «در اينجا ممكن است منظور از آن سرور و شادى، به نحو مجاز باشد؛ زيرا ممكن است بر آن اطلاق شود و منظور باشد».
گفتهاند: «وقتى زندهبودن اثبات شد، نبايد بگويى: عليه السلام يا عليك السلام؛ زيرا عليك السلام براى تحيت گفتن به مرده است».
«ابنابوشيبه» روايت مىكند كه مردى گفت: «نزد رسول خدا[(صلى الله عليه و آله)] آمدم