136 يعبدون الاّ شيطاناً مريداً؛ لانّهم عبدوا الأصنام، فقد اطاعوا الشيطان. ¹

درباره اهل مكه نازل شد، يعنى: آنچه مى‌پرستند، مثل قول خداوند متعال (و گفت پرودگار شما: مرا بخوانيد) به دليل قول خداى متعال (همانا كسانى كه از عبادت من كبر مى‌ورزند) قول او (از غير او يعنى از غير خدا... آنان فقط شيطان رانده شده را مى‌خوانند) يعنى آنان تنها شيطان رانده شده را عبادت مى‌كنند؛ زيرا آنان بت‌ها را مى‌پرستند پس شيطان را اطاعت كرده‌اند.

ابن جوزى مى‌گويد: « ان بمعني ما، و يدعون بمعني يعبدون...» ²؛ «(ان) به معناى (ما) مى‌باشد، و (يدعون) به معناى (يعبدون) است...».

ابن كثير نيز در تفسير اين آيه مى‌گويد:

اي هو الذي امرهم بذلك و حسّنه و زينه لهم، و هم انّما يعبدون ابليس في نفس الامر... ³

يعنى اوست كسى كه آنان را به اين كار دستور داده و نيك شمرده و براى آنان زينت داده است، و آنان نيز شيطان را در اين امر عبادت مى‌كنند.

4. خداوند مى‌فرمايد:

ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مٰا كُنْتُمْ تُشْرِكُونَ* مِنْ دُونِ اللّٰهِ قٰالُوا ضَلُّوا عَنّٰا بَلْ لَمْ نَكُنْ نَدْعُوا مِنْ قَبْلُ شَيْئاً (غافر: 73 و74)

پس به آنها گفته مى‌شود: كجايند آنچه را همتاى خدا قرار مى‌داديد،