212
اختيار معصوم(ع) در طاعت و ترك معصيت
چون اين مطلب را دانستى، بدان كه معصومان نيز همانند مردم عادى كه در انجام واجبات و ترك گناهان مختار هستند - هرچند كه تقدير و ارادۀ الهى بر آنان سلطه دارد - در انجام تمام واجبات و طاعات و ترك تمام محرمات و گناهان، داراى اختيار و ارادهاند. ايشان تمام واجبات و عبادات را با اختيار خود انجام مىدهند و تمام محرمات و گناهان را به ارادۀ خويش ترك مىكنند و عصمت دربارۀ ايشان بدينمعناست كه اطاعت و فرمانبردارى از خداوند، بر تمام اعمال و رفتار و حالات آنان سايه افكنده و سرتاسر زندگىشان را در بر گرفته است؛ بىآنكه در حقيقت و خاستگاه عصمت، ميان ايشان و ديگران كه معصوم نيستند، تفاوتى باشد.
در اينجا دو مسئله، خلاف اين مطلب را به ذهنها مىرساند:
عصمت، جبر نيست
نخست: تعبير آوردن به «عصمت» كه در لغت به معناى منع و بازداشتن است. گاه نيز اين عصمت به خدا نسبت داده مىشود و مىگويند: خداى متعال او را از گناهان بازداشت. در زيارت جامعۀ كبيره مىخوانيم: «خدا شما را از لغزشها بازداشت و از فتنهها در امان قرار داد...».
اما بايد دانست كه در اينجا منظور از منع و بازداشتن، منع اجبارى و بدون اختيار نيست، بلكه به معناى آمادهسازى اسبابى است در جهت توفيق شخص به اختيار كردن طاعت و دورى از معصيت، آن هم در طول زمان و در تمام اوقات و حالات؛ اسباب و عللى چون كمالِ عقل و قوت شخصيت، پاكى نفس، اعمال نيكويى كه توفيق مىآورند، يادآورىها و يارىهاى الهى، و امورى مانند اينها كه سبب مىشوند سرانجام، انسان خوبىها و طاعات را اختيار نمايد و از گناهان بپرهيزد.
گاهى اوقات و در برخى حالات، خداوند متعال اين اسباب و علل را براى توفيق