127
فخر رازي
فخر رازى داراى دو اثر ارزشمند «تفسير كبير» و «المطالب العالية فى علم الالهى» است. در تفسير خود مىگويد:
روح بشر كه خالى از تعلق جسمانى و مشتاق رسيدن به عالم بالاست، بعد از خارج شدن از تاريكى جسم، به سوى عالم فرشتگان و جايگاه مقدسى مىرود و از او تأثيرهايى در مورد اين جهان صادر مىشود كه در واقع تدبير امور مىكند. مگر نه اين است كه انسان گاهى استادش را در عالم خواب مىبيند و از او در مورد مشكلاتى مىپرسد و او نيز راهنمايى مىكند. 1
وى در كتاب «المطالب العاليه» نيز مىگويد:
انسان گاهى پدر و مادرش را در خواب مىبيند و از آنان درباره چيزهايى مىپرسد و آنان نيز جوابهاى صحيحى مىدهند. چه بسا به چيزى كه در جايى مخفى است اشاره مىكنند كه هيچكس نمىداند. 2
نظر ايشان اين است كه مردگان افزون بر حيات برزخى 3، قدرت بسيارى از كارها را دارند و مىتوانند اعمالى را انجام دهند كه در توان زندگان نيست. اين مطلب در «اشارات» بوعلى نيز وجود دارد كه انسان وقتى از قالب جسم آزاد مىشود، توجه بيشترى دارد و ديگر آن