78
لاَيَعْلَمُ فَقَدْ ضَادَّ اللهَ؛ حَيْثُ أَحَلَّ وَ حَرَّمَ فِيمَا لاَ يَعْلَمُ. 1
كسى كه بر اساس رأى خود براى مردم فتوا بدهد، دين خدا را بر اساس آنچه به آن علم ندارد، تفسير كرده و كسى كه بر اساس آنچه نمىداند، دين خدا را تفسير كند، با خدا به ضديت پرداخته است؛ چون در دايرهاى كه از آن آگاهى ندارد، حكم حلال و حرام صادر كرده است.
3. تشبيه و تجسيم
به يقين، يكى از خطرناكترين مسائلى كه برخى طوايف مسلمان در آن گرفتار شدهاند، دو عقيده تشبيه و تجسيم است كه از كوتاهى فهم و جمود فكر سرچشمه مىگيرد. در اين دو عقيده، صفات اجسام و مخلوقات به خداى تعالى نسبت داده مىشود. اهل بيت(ع) نقشى اساسى در كشف گمراهى اين دو عقيده و ارشاد مسلمانان به فهم درست و سازگار با عظمت و تقدس خداى تعالى داشتند.
از اميرمؤمنان، على(ع) درباره صفات خداوند متعال چنين وارد شده است:
َمَنْ قَالَ أَيْنَ فَقَدْ أَخْلَى مِنْهُ وَ مَنْ قَالَ إِلىمَ فَقَدْ وَقَّتَه. 2
هركس بگويد خدا كجاست، جايى را از خدا خالى دانسته و هركس بپرسد خدا تا چه وقت باقى مىماند، او را محدود به زمان ساخته است.
حضرت امام رضا(ع) نيز دراينباره فرمود:
«مَنْ شَبَّهَ اللهَ بِخَلْقِهِ فَهُوَ مُشْرِكٌ وَ مَنْ وَصَفَهُ بِالْمَكَانِ فَهُوَ كَافِر» 3؛ «هركس خدا را به خلق او تشبيه كند، مشرك است و هركس او را به مكانى محدود كند، كافر است».