67بدان كه آنچه پس از رسول خدا(ص) پيدا شود، بدعت است و هرچه با

اصول و قواعد سنت او موافق باشد يا بر آن قياس شود، بدعت خوب و هرچه با آن مخالف باشد بدعتِ بد و موجب گمراهى است. ¹

ه) ابن اثير مى‌نويسد:

بدعت بر دو نوع است: «بدعت هدايت و بدعت گمراهى. هرچه بر خلاف آنچه خدا و رسول او(ص) به آن فرمان داده‌اند، باشد، مورد مذمت و انكار قرارمى‌گيرد و اما بدعتى كه تحت عموم آنچه خدا به آن فرمان داده و پيامبر اكرم(ص) به آن امور [به صورت عام] تشويق كرده [است]، قرار مى‌گيرد، مورد مدح و ستايش است و آنچه اصلاً نمونه‌اى قبل از آن برايش موجود نباشد، مانند نوعى از بخشندگى و سخاوت و كارهاى خوب، از كارهاى پسنديده به حساب مى‌آيد. اما در مورد كارهايى كه خلاف آن چيزى است كه از شرع وارد شده است، اين امر جايز نيست كه آن حضرت خود فرموده [است]: هركس سنت پسنديده‌اى از خود به يادگار گذارد، اجر آن سنت و اجر هركس كه پس از وى به آن عمل كند، براى او خواهد بود. ²

اين نظريه‌ها در حالى است كه همين افراد مشاهده مى‌كنند يكى از بزرگان صحابه امرى را ابداع كرده كه پيامبر اكرم(ص) اصلاً چنين چيزى را نياورده يا گاه از انجام آن نهى و جلوگيرى فرموده است. يا امرى را ابداع كرده كه رسول خدا(ص) از آن نهى كرده است كه البته اين افراد براى توجيه كار اين صحابى، به كارِ [بدعت] همين شخص و گاه به سخنش كه گفت: «اين چه خوب بدعتى است!» استدلال مى‌كنند.