78قبيلهاى و زبانى هم باطل است و همگان در برابر قانون الهى برابر و يكساناند.
7. يادآورى حضور مشترك زن و مرد (خانواده) در عرصه اجتماع
حج از يك ديدگاه، گرامىداشت و زندهكردن يادبودهاست؛ يادبودهاى ارزشمندى از ابراهيم خليل خدا، هاجر همسر فداكار و كوشاى او و اسماعيل فرزند بزرگوار او كه ذبيح خداست. يادبود يك خانواده توحيدى، يك خانواده ذوب شده و متبلور شده از ايمان كه پايهگذار يادمانهايى چون كعبه، حجر، مسعى، مقام، رمى و منايند. خانوادهاى كه هر كدام از اعضايش در توحيد، بىهمتا و يگانهاند. خانوادهاى كه در بنيانگذارى يك نظام صالح اجتماعى همه چيز را به جان خريدند و از هيچ چيز دريغ نكردند. اگر هر زن و مرد مسلمان در موسم حج به يادمانهاى اين قهرمانان توحيد نيك بنگرد و به گذشته عقبگرد كند و خاطرات فداكارى و جانفشانى آنان را در ذهن خود زنده كند، نيك مىآموزد كه براى استقرار يك نظام صالح اجتماعى بايد ابراهيموار تعلقات دنيوى را به مسلخ عشق برد و براى رسيدن به سرچشمه زندگى، هاجروار سعى و هروله كرد. زن و مرد مسلمان در حج از ابراهيم و هاجر مىآموزند كه چگونه بايد همدم و