89
5. غيبت امام‌زمان با «قاعده لطف» سازگار است؟
«لطف» از ديدگاه علماى كلام اين است كه مكلَّف با وجود آن، به «فعلِ طاعت» نزديك‌تر و از «فعلِ معصيت»، دورتر مى‌شود، اما به مرز اجبار نمى‌رسد. لطف، گاهى محصِّل است؛ يعنى موجب مى‌شود كه فعل طاعت از مكلَّف و به اختيار وى حاصل شود. 1
«غيبت» مصطلح، با غيبت به معناى رايجش متفاوت است. غيبت در عرف، در معناى ناپديد شدن و دور بودن از صحنه به كار مى‌رود كه فاصله گرفتن امام(ع) را از جامعه در پى دارد. اما «غيبتِ مصطلح»، به معناى فاصله گرفتن امام‌معصوم از جامعه نيست، بلكه امام(ع) در صحنه حاضر و با مردم مرتبط است. البته آنان از تشخيص و تطبيق نام و عنوان امام‌بر خود او محروم‌اند و در حقيقت گونه‌اى از احتجاب (پرده بر چهره داشتن) يك‌سويه در كار است؛ زيرا مردم آگاهانه و آشكارا با او ارتباط ندارند 2؛ اما او آنان را مى‌بيند و مى‌شناسد و با ايشان داد و ستد مى‌كند.
چگونگى غيبت امام‌مهدى(عج) در برخى از روايات چنين آمده است:
يَسِيرُ فِي أَسْوَاقِهِمْ وَ يَطَأُ بُسُطَهُمْ وَ هُمْ لا يَعْرِفُونَهُ. 3
در بازارهاى آنان راه مى‌رود و بر فرش‌هاى آنان مى‌نشيند، در حالى‌كه او را نمى‌شناسند.
استدلال‌هاى كلامى بر لزوم حضور پيوسته رهبر معصوم در جامعه بشرى تا قيامت