188 شرط الشيخين ولم يخرجاه ». ¹

بر پايه اعتراف بزرگان صحابه به بدعت‌گذارى پس از آن حضرت، با قطع و يقين نمى‌توان گفت كه آيه 14 سوره فتح همه صحابه را در برمى‌گيرد و رضايت هميشگى خداوند را از آنان اعلام مى‌كند.

افزون بر اين، صفات خداوند دو نوع‌اند: صفات ذات و صفات فعل. صفات ذات ازلى و ابدى‌اند، اما صفات فعل شايد در زمانى باشند و در زمانى نباشند؛ چنان‌كه فخر رازى در اين‌باره مى‌گويد:

والفرق بين هذين النوعين من الصفات وجوه: أحدها أن صفات الذات أزلية، و صفات الفعل ليست كذلك و ثانيها أن صفات الذات لا يمكن أن تصدق نقائضها في شيء من الأوقات، وصفات الفعل ليست كذلك و ثالثها أن صفات الفعل أمور نسبية يعتبر في تحققها صدور الآثار عن الفاعل و صفات الذات ليست كذلك. ²

فرق بين اين دوگونه از صفات خداوند (ذات و فعل) چند چيز است:

1. صفات ذات در خداوند ازلى و هميشگى بوده و حال آنكه صفات فعل اين‌چنين نيست؛

2. نقيض صفات ذات، هيچ وقت امكان وقوع ندارد ]مثل جهل در مقابل علم[؛ ولى صفات فعل اين‌گونه نيست؛

3 . صفات فعل نسبى است كه گاهى با ظهور در آثارى از فعل محقق شود، ولى صفات ذات نسبى نيست، ]بلكه قطعى، دائمى و هميشگى است[.

نسبت دادن رضا يا غضب به خداوند، به معناى دادن ثواب و پاداش است نه آن هيئتى كه بر نفس عارض و حادث مى‌شود؛ زيرا محال است كه خداوند در معرض