162
6. شيعيان پيش از امام‌باقر(ع) و امام‌صادق(ع)، احكام خودشان را از چه كسى مى‌پرسيدند؟
شيعيان پيش از امام‌باقر و امام‌صادق(عليهما السلام) براى برآوردن نيازهاى علمى خود، نزد ائمه مى‌رفتند و تكليفشان را از آن بزرگواران مى‌پرسيدند. البته ائمه و شيعيان در اوضاع سخت و دشوارى مى‌زيستند و فرصتى براى بيان جزئيات احكام و برپايى حوزه درسى و شاگردپرورى نبود. اما زمينه‌هاى فرهنگى - اجتماعى، در دوره امام‌باقر(ع) و به‌ويژه در دوره امام‌صادق(ع) فراهم آمد كه در دوران هيچ يك از امامان وجود نداشت؛ يعنى روزگار آن دو از نظر سياسى، دوره ضعف و تزلزل حكومت بنى‌اميه و فزونى قدرت بنى‌عباس بود و اين دو گروه چندى به كشمكش و مبارزه با يكديگر سرگرم بودند. تبليغات و مبارزات سياسى عباسيان از زمان هشام بن‌عبدالملك آغاز شد و در سال129ه.ق، به مبارزه مسلحانه و عمليات نظامى بدل گرديد و سرانجام در سال 132ه.ق به پيروزى رسيد. بنى‌اميه در اين دوره به مشكلات سياسى فراوانى دچار شدند و ازاين‌رو، توانايى براى فشار آوردن بر امام‌و شيعيان و پديد آوردن وضعى پراختناق، مانند دوره امام‌سجاد(ع) را نداشتند.
عباسيان نيز پيش از دست‌يابى به قدرت در پوشش شعار پيروى از خاندان پيامبر(ص) و گرفتن انتقام خون آنان به ميدان آمدند و ازاين‌رو، بر امامان فشارى نمى‌آوردند و زمينه آرامش و آزادى نسبى امام‌باقر(ع) و امام‌صادق(ع) و شيعيان فراهم شده بود و فرصت بسيار خوبى براى كوشش‌هاى علمى و فرهنگى آنان به شمار مى‌رفت.
دوره امام‌صادق(ع) از نظر فكرى و فرهنگى نيز عصر جنبش بود؛ يعنى شور و شوق علمى بى‌مانندى در آن زمان در جامعه اسلامى پديد آمد و بازار علوم اسلامى