347گذشت، پس از رسول گرامى اسلام(ص) شرايطى سخت بر مسلمانان حاكم شد؛ از جمله:
الف) وجود اختلاف بر سر حاكميت ابوبكر كه بسيارى از انصار 1، بنىهاشم 2 و بعضى قبايل، خلافت ابوبكر را مشروع نمىدانستند و زكات را به مأموران ابوبكر تحويل نمىدادند 3 و ميان بعضى قبايل و مأموران حكومتى درگيرىهايى رخ مىداد 4 و...
ب) عدۀ بسيارى از مردم شهرها همچون مكه 5، يمامه 6، بحرين 7، يمن 8 و... با رسيدن خبر رحلت رسول خدا(ص) مرتد شدند.
ج) افرادى از قبيل مسيلمه و... ، به دروغ ادعاى نبوت كرده، با طرفداران خود به مدينه يورش بردند.
د) عدهاى از مرتدان به مدينه حمله مىكردند.
در يكى از سخنان عايشه وضع مسلمانان چنين ترسيم شده است:
رسول خدا[(ع)] پيش از رحلتش خبر داده بود: آنگاه كه خداوند رسولش را از دنيا برد، در تمام مناطق عربستان عدهاى، اعم از خواص و عوام مرتد شدند و به دين مسيحيت يا يهود گرويدند. اختلاف و نفاق در مدينه و اطراف مدينه گسترش پيدا كرد و نزديك بود دين از بين برود، مسلمانان همانند گوسفندانى كه در شب تاريك رها شده باشند - پراكنده، بىمقصد و سرگردان - بودند. 9