65درخواست نصرت و استغاثه از زنده‌ها در امورى كه بنده‌ها بر آن قدرت دارند شرك نيست؛ ولى در همان امور نسبت به مرده‌ها شرك است، و آيا اين سفسطه ظاهر نيست؛ زيرا زنده و مرده در اينكه هر دو غير خدايند يكسان مى‌باشند. و نهايت مطلب اينكه درخواست نصرت از اموات شرك به زنده‌هاست نه شرك به خداوند متعال.

فرق بين عمل مشركان با موحدان

محمّد فريد وجدى در كتاب «الاسلام فى عصر العلم» در اين باره مى‌گويد:

ان قيل: هذا يشبه قول مشركي العرب عن آلهتهم؛ فانّهم ما جعلوهم ارباباً إلاّ توسلا إلي الله بهم، و مع ذلك فقد سجّل الله عليهم الكفر و الشرك. قلنا: بعيد ما بين الحالتين؛ فانّ نصّ الآية هكذا (مٰا نَعْبُدُهُمْ إِلاّٰ لِيُقَرِّبُونٰا إِلَى اللّٰهِ زُلْفىٰ) و المسلم لايعبد وليّه، و انّما هو يرجوه، بل لو قلت لأجهل جاهل انك تعبد هذا الولي لأنكر عليك، و ربما اهانك غيرة منه علي التوحيد الذي امتزج بدمه و حياته. و شتان بين العبادة التي اقرّ بها مشركو العرب و بين الرجاء الذي لايجاوزه الي ما فوقه اجهل المسلمين. ¹

اگر گفته شود: اين حرف شبيه قول مشركان عرب است درباره خدايانشان؛ زيرا آنان خدايانشان را ارباب قرار ندادند مگر به جهت توسل به سبب آنان نزد خداوند، ولى در عين حال خداوند بر آنان