80
ج) دوستى و رفاقت
سومين عامل فاش شدن اسرار، دوستىها و رفاقتهاست. شخص آگاه و فهيم بايد دوستى و رفاقت را از حريم اسرار جدا كند و اسرار خود و ديگران را در اختيار دوستانش قرار ندهد. حضرت صادق(ع) فلسفه اين كار را چنين بيان مىفرمايد:
لا تُطَّلِعْ صَديقَك مِنْ سِرِّك الاّ عَلى ما لَوِ اطَّلَعَ عَلَيهِ عَدُوُّك لَم يَضُرَّك فَاِنَّ الصَّديقَ قَدْ يَكونُ عَدُوُّك يوماً ما. 1
دوستت را بر اسرارت آگاه مكن مگر آن مقدار از اسرارت كه اگر دشمنت هم از آن باخبر شد، زيانى به تو نرسد؛ شايد دوستت نيز روزى دشمن تو شود.
د) احساساتىشدن و عصبانيت
از عوامل افشاى اسرار، تحمل نكردن بدىهاست. بسيار اتفاق مىافتد كه فرد يا افرادى بر اثر ناراحتى از كسى، اسرارى را برملا مىكنند. ولى پس از آن، پشيمان مىشوند. بنابراين، آنها كه بر احساسات و خشم خويش مسلط هستند، بر حفظ اسرار خود و ديگران تواناترند.