131بر احاديث نزول قرآن بر اساس حروف هفتگانه بود، نهى كرد؛ هرچند هيچيك از مسلمانان، به اين كار وى انتقاد نكرد؛ زيرا اختلاف در قرائت، به اختلاف ميان مسلمانان و گسست صفوف و شكستن وحدتشان، بلكه به تكفير يكديگر منجر مىشد. البته براى آتشزدن بقيه مصاحف توسط عثمان و دستورى كه به مردم شهرها داد تا مصاحف نزد خود را بسوزانند، مورد اعتراض گروهى از مسلمانان قرار گرفت؛ بهگونهاى كه او را سوزاننده مصاحف ناميدند.
بخارى در صحيحش به اين مطلب تصريح مىكند و ذيل روايت انسبن مالك مىگويد:
تا آن زمان كه صحيفهها را در مصاحف نسخهبردارى كردند، عثمان صحيفهها را به حفصه بازگرداند و به هر سرزمينى، يكى از مصحفهاى نسخهبردارىشده را فرستاد و دستور داد غير از آن قرآن، هر صحيفه يا مصحفى سوزانده شود. 1
از مطالب گذشته، چنين به دست مىآيد كه لفظ «جمع» در مسئله گردآورى قرآن، داراى چهار معناست كه گاهى بين آنها اشتباه رخ مىدهد و به همين دليل، موجب تحريف و تزلزل در دين مسلمانان مىشود. آن چهار معنا عبارتاند از:
الف) جمع به معناى تأليف، تركيب و قراردادن هر آيهاى در سورهاى كه اين آيه جزئى از آن است و در جاى خود در آن سوره كه مثلاً آيه دوم يا سوم يا چهارم است. جمع به اين معنا، محل بحث و كلام است و پىبرديد كه گردآورنده به اين معنا، نمىتواند كسى جز پيامبر باشد؛ به بيان ديگر، اين