128
نقش ابوبكر و عثمان در گردآورى قرآن
برخى از بزرگان معاصر مىگويند ابوبكر و عثمان در گردآورى قرآن نقشى داشتهاند. ولى معناى گردآورى آنها با محل بحث ما متفاوت است:
نخست: ابوبكر [سورهها و آيات] پراكندهاى راكه از همه لحاظ تبيين شده و به طور كامل از نقاط ابهام و اجمال خالى بود، در برگ كاغذ يا مصحفى كه به معناى كاغذ يا پوست دباغىشده باشد، گرد آورد. در برخى سخنان گذشته تصريح شد ابوبكر نخستين كسى بود كه قرآن را بين دو لوح گرد آورد. ابنتين و ديگران گفتهاند:
دليل گردآورى ابوبكر اين بود كه بيم داشت قرآن به سبب از بينرفتن حاملان آن از بين برود؛ زيرا در يكجا گردآورى نشده بود. به همين دليل آيات سورههاى قرآن را به همان نحوى كه پيامبر(ص) آنان را به آن آگاه ساخته بود، تنظيم و مرتب كرد. 1
در واقع، گردآورى ابوبكر به منزله رشته ارتباط ورقهاى پراكنده موجود در خانه پيامبر(ص) بود. ازاينرو بعيد نيست آنچه در برخى روايات آمده است كه ابوبكر قرآن را در مصحفى گرد آورد، همان مصحفى باشد كه در زمان حياتش نزد خود، و پس از او نزد عمر، و از او به دخترش حفصه، همسر پيامبر(ص)، انتقال يافت.
بدين ترتيب، روشن مىشود كه اشكال و اشتباه، از مفهوم كلمه «جمع»، كه در روايات وجود دارد، ناشى شده است و تصور شده است مقصود از اين كلمه همان موردى است كه در اين بحث مطرح شده و