101است كه دلالت دارد گردآورى نخست، گردآورى سورههاى پراكندهاى بوده است كه در شاخههاى نخل، پارهسنگهاى سفيد و نازك، استخوانهاى شانه گوسفند و پوستها و تكهها نوشته شده بوده و آيات متفرقه به سورههاى متناسب ملحق شده است و گردآورى دوم، همان گردآورى عثمانى است كه همه مصاحف پخششده گردآورى نخست را
پس از بهوجود آمدن اختلاف نسخهها و قرائتها، به يك مصحف مورد اتفاق همه، برگرداند.
«ابنتين» و ديگران درباره تفاوت بين گردآورى ابوبكر و عثمان مىگويند:
گردآورى ابوبكر براى ترس از اين بود كه بخشى از قرآن به علت از بينرفتن حاملان آن، از بين برود؛ زيرا در يكجا گردآورى نشده بود. ازاينرو، آن را در صحيفههايى كه آيات سورههايش آنگونه كه پيامبر(ص) آنان را در اين خصوص آگاه كرده بود، گردآورى كرد.
اما گردآورى عثمان زمانى انجام شد كه در اشكال قرائت، اختلاف بسيارى شد؛ بهگونهاى كه آن را بر اساس گستره و تنوع لغت و زبان خودشان قرائت مىكردند و اينكار سبب تخطئه برخى، توسط بعضى ديگر شد. عثمان درباره وخامت اوضاع در اين خصوص بيمناك شد. ازاينرو آن صحيفهها را به ترتيب سورههايش در يك مصحف نسخهبردارى كرد و از ميان ساير لغات به لغت قريش بسنده كرد؛ با اين استدلال كه قرآن به لغت قريش نازل شده است. هرچند قرائت آن به لغتهاى ديگر نيز جايز بود؛ زيرا در آغاز كار، مردم به سختى مىافتادند و آنگاه