53
إِنَّ التَّقْوَى عِصْمَةٌ لَكَ فِي حَيَاتِكَ وَ زُلْفَى لَكَ بَعْدَ مَمَاتِك.
به درستى كه پرهيزكارى، نگه دارنده اى است براى تو در زندگى و نزديكى است براى تو بعد از مرگت. 1
بايد توجه داشت كه محافظت و ممانعت ديگران از ارتكاب يك رفتار يا گفتار مى تواند به دو صورت باشد:
1. محافظت و ممانعت همراه با اجبار و سلب اختيار؛
2. محافظت و ممانعت همراه با اختيار.
با اينكه در هر دو حالت، شخص از ارتكاب عمل اجتناب مى كند، اما در صورت اول، انجام ندادن آن به علت سلب اختيار از اوست؛ يعنى چنين نيست كه امكان انجام دادن عمل براى او وجود داشته باشد، ولى انجام ندادن عمل را برگزيند. به خلاف صورت دوم كه امكان انجام دادن و انجام ندادن عمل وجود دارد، اما شخص، انجام ندادن آن را برمىگزيند.
شايد بتوان ملاكى را براى بيان تفاوت دو صورت ياد شده ارائه كرد و چنين گفت: در مواردى كه حفظ و منع، توسط يك عامل خارجى باشد، انجام ندادن عمل از روى اجبار است و نه اختيار. مانند اينكه شخص عصبانى توسط يك يا چند نفر محبوس شود و امكان ضرب و شتم براى او وجود نداشته باشد. در مواردى كه حفظ و منع، توسط يك عامل درونى (معرفتى و شناختى) باشد، انجام ندادن عمل از روى اختيار است و نه اجبار. مانند اينكه عواقب دنيوى و اخروى ضرب و شتم ديگران به