176كنار وحى، يكى از دو حجت الهى معرفى مى شود. امام كاظم(ع) در اين‌باره فرمود:
... اى هشام! خدا را بر مردمان دو حجت است: حجتى آشكار و حجتى پنهان. حجت آشكار خداوند، رسولان و پيامبران و امامان عليهم‌السلام ، و حجت پنهان خداوند، عقل‌هاى مردمان‌اند... . 1
با اين حال، بسيار اتفاق مى افتد كه دريافت‌هاى عقلانى مورد مناقشه قرار گرفته و در گذر زمان، اصلاح و گاه ابطال مى شوند. طبيعى است كه در برخى موارد، انسان به نتيجه تأمّلات عقلانى خويش اعتماد نكند و گمان اين را داشته باشد كه تحت تأثير القائات بيرونى يا حتى تمايلات نفسانى به نتيجه اى رسيده باشد كه هيچ مطابقتى با واقع ندارد. در چنين حالتى، وجود انسان معصوم در جامعه بشرى موجب خواهد شد كه ملاكى براى تأييد احكام عقلى در اختيار قرار گيرد و احكام عقلى واقعى از احكام به ظاهر عقلى تفكيك شوند.
مرجعى براى فهم گزاره هاى عقل‌گريز و خروج از سردرگمى
در يك نگاه غير دقيق و سطحى، گزاره هاى دينى در مواجهه با عقل بشرى به گزاره هاى عقل‌پذير و عقل‌ستيز تقسيم مى شوند. درحالى‌كه با اندكى دقت روشن مى شود كه قسم سومى از گزاره ها نيز وجود دارد كه عقل درباره درستى و يا نادرستى آنها هيچ حكمى ندارد. اين گزاره ها همان
گزاره هاى عقل‌گريزند كه عقل نه مى تواند آنها را اثبات كند و نه مى تواند آنها را ابطال نمايد. حال با اين گزاره ها چه بايد كرد؟ قطعاً نمى توان به