176مجرد از خصوصيات ماده بوده و بعد از مفارقت از بدن و عروض مرگ بر آن باقى است، خصوصاً ارواح اوليا و شهدا كه به نص قرآن كريم زنده بوده و هرگز مرگ بر آنها عارض نمى‌شود، و لذا مى‌توانند همان كارى را انجام دهند كه در حال زنده بودن انجام مى‌دادند.

نحوه حيات ارواح اوليا در برزخ

قرطبى بعد از ذكر احاديثى مى‌گويد:

من جملته القطع بانّ موت الأنبياء انّما هو راجع إلى ان غيبوا عنّا بحيث لاندركهم، و ان كانوا موجودين احياءً، و ذلك كالحال في الملائكة، فانّهم موجودون احياءً و لايراهم احد من نوعنا الاّ من خصّه الله بكرامة من اوليائه. ¹

از جمله امور قطعى اين است كه مرگ پيامبران به اينكه آنان از ما غايب شده‌اند به حيثى كه ما دركشان نمى‌كنيم،گرچه موجودات زنده‌اند، و اين همانند فرشتگان است كه موجودات زنده‌اى هستند كه احدى از نوع ما آنان را نمى‌بيند مگر كسانى از اولياى الهى كه خداوند آنان را به كرامت اختصاص داده است.

نووى درباره حديثى مى‌گويد:

فان قيل:كيف يحجون و يلبون و هم اموات، و هم في دار الآخرة و ليست دار عمل؟ فاعلم انّ للمشايخ فيما ظهر لنا عن هذا اجوبة: احدها: انّهم كالشهداء بل هم افضل منهم، و الشهداء احياء عند ربّهم، فلايبعد ان يحجوا و يصلّوا، كما ورد في